Sosyal Mesafeli Günlerde En Çok Merak Ettiklerimiz

Tüm dünyanın gündeminde olan COVID-19 salgınının yayılmasını önlemek ve sağlığımız için sosyal mesafemizi korumamız gereken bir süreçteyiz. Dünyanın her yerinden yetkililer evlerden zorunlu olmadıkça çıkılmaması konusunda çağrılarda bulunuyor. Bizler de hayatlarımızı eve sığdırıp bu yeni duruma uyum sağlamaya çalışıyoruz.

Kendimizi, sevdiklerimizi ve yaşam alanlarımızı korumak adına nasıl önlemler almamız gerektiğini izliyor, öğreniyor ve paylaşıyoruz. Yine de yaşamsal ihtiyaçlarımızı giderirken karşılaştığımız basit gündelik durumlar bile yeri geliyor, virüs bulaşma riskine karşı bizleri düşündürebiliyor. Hala cevabından emin olmadığımız sorular, nasıl davranmamız gerektiğini bilemediğimiz durumlar mevcut.

Sizler için sosyal mesafeli günlerde en çok merak ettiğiniz soruların cevaplarını, Dünya Sağlık Örgütü, Amerikan Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri, Türkiye Tabipler Birliği, İstanbul Tabipler Odası gibi güvenilir kaynakların bildirilerini ve makalelerini inceleyerek bir araya getirdik.

Bu içeriğimizdeki tüm bilgilerin kaynak linklerini yazının sonunda bulabilirsiniz.

Koronavirüsü hava sıcaklığı arttığında etkisini kaybedecek mi?

Amerikan Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri birimi, yakın zamanda koronavirüs salgını ile ilgili detaylı bir bildiri paylaştı. Virüsün hava sıcaklığının artmasıyla birlikte kaybolup kaybolmayacağı sorusunu ise “doğruluğu henüz ispatlanmamış bir varsayım” şeklinde yanıtladı. Benzer semptomları olan grip ve soğuk algınlığı virüsleri soğuk havalarda daha hızlı yayılıyor ancak koronavirüs için bunu ispatlayacak bir bulgu henüz elde edilmedi. Bunu mevcut araştırmalar ve tetkikler sonuçlandığında öğrenebileceğiz.

Virüs yiyecekler yoluyla bulaşır mı?

Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri, koronavirüsün majör olarak solunum damlacıkları ile insandan insana taşınarak bulaştığını ve gıda yoluyla enfekte olmuş bir vakaya henüz rastlanmadığını söylüyor. Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi de hastalığın nasıl yayıldığı konusunda bilgilerin sürekli güncellendiğini vurguluyor ve ekliyor: “Virüsün enfekte olmuş bir insanın taşıdığı ya da hazırladığı yemekten geçip geçmeyeceği muğlak, henüz böyle bir vaka tespit edilmiş değil. Ancak böyle bir şey gerçekleşirse bilin ki bu kaide değil, istisnai bir durumdur.” Genel olarak alınabilecek en iyi tedbir ise yemek hazırlığına, servisine başlamadan evvel, elleri 20 saniye boyunca sabunla yıkamanız olacaktır.

Harvard Tıp Fakültesi pişmiş yemekler söz konusuysa virüsün zaten sıcaklıkla etkisini kaybettiğini; ancak salata, sandviç gibi tüm pişirmeden tüketilen gıdalar için yukarıda bahsettiğimiz önlemlerin sıkı bir şekilde alınması gerektiğini söylüyor. Gıdanızı eve soktuğunuzda üzerine dezenfekten sprey sıkıp tüketmenin güvenli olduğunu düşünüyor olabilirsiniz. Uluslararası Gıda Bilgi Konseyi’nden doktor Tamika Sims, bunun başka riskleri beraberinde getirdiği konusunda kamuoyunu uyarıyor: “Gıdanızın üzerine dezenfekten sıkmak midenizde komplikasyonlara, ciddi sağlık problemlerine sebep olabilir. Yemeden önce ılık suyla iyice yıkamak ya da pişirerek tüketmek ise virüs konusunda olası tehditleri ortadan kaldırmak için yeterlidir.”

Eve gelen posta ve siparişler yoluyla enfekte olma ihtimali var mı?

Koronavirüs en yaygın şekilde insandan insana bulaşıyor. Ancak yukarıda da yazdığımız üzere, virüsün başka hangi yollarla bulaşabileceği konusunda hala bilinmezlikler söz konusu. Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri, benzer özellikler gösteren SARS ve MERS virüsleri gibi koronavirüsün de yüzeylerde uzun süre kalabilecek kadar dayanıklı olmadığını söylüyor ve ekliyor: “Eğer evinize postayla gelen bir paketin size virüs bulaştıracağından endişe duyuyorsanız, bu virüslerin uygun ortam olmadığında yayılma riskinin çok düşük olduğunu hatırlamalısınız. Şimdiye dek tanısı konulan hastalar içerisinde postayla gelen bir paket ile virüsün bulaştığı birine de rastlanmamıştır.” Bu noktada Dünya Sağlık Örgütü’nün şu uyarısını da hatırlatmakta fayda var: “Dışarıyla herhangi bir temas halinde mutlaka ellerinizi yıkayın.” İster çöpünüzü atmak için sokağın karşısına geçmiş, ister zorunlu ihtiyaçlarınız için markete gitmiş, ister eve gelen paketi postacıdan teslim almış olun, elinizi sabunla 20-30 saniye boyunca iyice yıkamayı ihmal etmeyin.

Marketten alınan ürünler eve girdikten sonra dezenfekte edilmeli mi?

Tıpkı eve gelen postalar ve gıdalar konusunda olduğu gibi, marketten alınan ürünlerin virüsü taşımada insandan insana taşıma gibi etkili olmadığı düşünülüyor. Amerikan Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri’nin bildirisinde virüslerin yüzeylerde tutunma süresinin uzun olmadığından, bu yüzden marketten alınan paketli ürünlerin taşıyıcılık riskinin de düşük olduğundan söz ediliyor. Doktor Tamika Sims psikolojik rahatlamanın önemini de göz önünde bulundurarak eğer dilerseniz marketten aldığınız ürünleri de ılık suyla yıkayabilirsiniz diyor ve ekliyor: “Yine de virüsün majör bulaşma yolunun bu olmadığını ve bu şekilde enfekte olmuş bir vakaya henüz rastlanmadığını unutmayın. Marketlerdeki en büyük risk ürünler değil, insan kalabalıkları.”

Evi temizlemek ve dezenfekte etmek için hangi ürünler kullanılmalı?

Amerikan Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri’nin evde hijyen konulu detaylı makalesine göre, evi her zaman kullandığınız EPA onaylı temizleyiciler ya da en temel şekilde su ve sabunla temizlemeniz yeterli. Sık kullanılan masa, kapı kolu, elektrik düğmeleri, klozet, musluklar ve lavaboların sık sık bu temizleyiciler ile dezenfekte edilmesinin iyi olacağını ekliyorlar. Normalde çamaşır suyunu kimyasal içeriğinden dolayı tercih etmiyorsanız bile, birçok doktor ve bilim adamı doğru miktarda kullanıldığında hem virüsü etkisiz hale getirdiği hem de sağlığınızı tehdit edecek bir komplikasyona yol açmayacağı konusunda hem fikir. İstanbul Tabipler Odası, yüzey temizliği için çamaşır suyunu tercih ediyorsanız 100 ölçü suya 1 ölçü çamaşır suyu katarak hazırlayacağınız karışımı kullanabileceğinizi söylüyor. Yani bu da, 1 litre suya yaklaşık 1,5 yemek kaşığı çamaşır suyuna denk geliyor.

Evcil hayvanlardan virüs bulaşabilir mi?

Hong Kong’da bir köpeğin enfeksiyon kaptığına ilişkin yapılan bildirim dışında dünyada evcil hayvanların hastalıktan etkilendiğine ya da taşıyıcı olabileceğine ilişkin bir veriye henüz rastlanmış değil. Dünya Sağlık Örgütü başlıca bulaş yolunun insandan insana olduğunu hatırlatıyor ve evcil hayvanınız için de her zamanki temizlik ve hijyen ritüellerinize devam edin ve onunla birlikteyken de ellerinizi sık sık yıkayın diyor.

Virüs çeşitli yüzeylerde ne kadar süre yaşayabilir?

İstanbul Tabipler Odası’nın yayınladığı bildiriye göre son araştırmalar virüsün plastik yüzeylerde 5 gün, cam üzerinde 4 gün, çelik yüzeylerde 48 saat, alüminyum yüzeylerde 2-8 saat, kağıt üzerinde 4-5 gün, ahşap zeminlerde 4 gün, plastik eldivenlerin üzerinde ise 8 saat canlılığını koruduğunu gösteriyor.

Ancak Amerikan Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri’nin açıklamasına göre, koronavirüs bazı yüzeylerde çok daha uzun süre kalabiliyor. Japonya ve California"daki yolcu gemilerinde yapılan incelemelerde tahliyeden 17 gün sonra bile kabinlerde virüsün izine rastlandığı, ancak bu yüzeylerden hastalık bulaşıp bulaşmayacağına dair yeterli bilginin olmadığı bildirildi.

Virüsten korunmak için en etkili yöntemler nelerdir?

Virüsten korunmak için tüm sağlık organizasyonlarının açıkladığı en kritik önlemler, elleri sık sık en az 20 saniye boyunca detaylıca yıkamak ve sosyal mesafeyi korumak. Eğer mümkünse evden çalışarak, zaruri ihtiyaçlar söz konusu değilse dışarı çıkmayarak, çevremizdeki insanlarla etkileşimimizi olabildiğince azaltıp hayatımızın her alanında hijyenimize bilhassa dikkat ederek kendimizi korumalıyız.

Bu konuda en güvenilir kaynaklardan biri olan Türkiye Tabipler Birliği’nin hazırladığı bilgilendirici “Koronavirüsten Nasıl Korunurum” videosunu sevdiklerinizle paylaşabilir, gerekli tedbirleri alarak, virüs bulaşma ve bulaştırma olasılığınızı minimuma indirebilseniz.

Kaynaklar:

Dünya Sağlık Örgütü: https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses

Amerikan Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/faq.html</strong>

Türkiye Tabipler Birliği: http://www.ttb.org.tr/kollar/COVID19/

İstanbul Tabipler Odası: https://www.istabip.org.tr/koronavirus/Haberler/5542/covid-19-dezenfeksiyon-icin-ne-yapmali

Etiketler: sağlıklı yaşam, virüs, evcil hayvan, ev