“Çocuk Kitabı” Deyip Geçmeyin!

Pek çoğumuz için ebeveynlikle beraber dünyamıza giren, rengarenk çizimleriyle içimizde çocuk olma isteği uyandıran çocuk kitaplarının ilham veren dünyasına konuk olacağız bugün… “Bu akşam ne okuyoruz?” sorusu size çok tanıdık geliyorsa, bin kez okuduğunuz halde “bi daha bi daha!” diyen ufaklığı kıramayıp defalarca okuduğunuz kitapların sırrını merak ediyorsanız, doğru yerdesiniz!

Sadece çocuğunuz için değil, bir yetişkin olarak da çocuk kitaplarıyla ilgileniyor olabilirsiniz. Belki de çocukluğunuzda bu görsel şölenle karşılaşma fırsatınız olmadı ve yetişkinliğinde çocuk kitaplarının “küçümsenmeyecek” etkileyici bir dünya olduğunu fark eden şanslı gruptansınız!

Bugün “Dünya Çocuk Kitapları Haftası” sebebiyle, sizlerle de çocuk edebiyatı, çocuk kitaplarının pek de uzak olmayan geçmişi ve çocuk kitabı mı yoksa yaşsız kitap mı?” konuları üzerine düşünelim istiyoruz. 

Madem çocuk kitaplarından konuşacağız, kitaplar hakkında konuşmaya başlamadan önce biraz çocukluğu ve onun renkli dünyasını konuşalım istiyoruz.

Çocuklara sunduğumuz dünya, zihnimizdeki "çocuk" imajı ile ilgilidir. 20. yüzyılın ortalarına kadar çocuklar; küçük, yetersiz, yapamayan, henüz tamamlanmamış bir canlı olarak görülmüş. Bunun ilk bakışta çocuğun yok sayıldığı bir dünya düzeni olduğunu söyleyebiliriz. Eski filmlerdeki yetişkin kıyafetlerinin birebir aynısını giyen çocukları hatırlayın. 1940’lara kadar kendi boylarına uygun masaları bile olmamış çocukların. 

Masallar gerçekten çocuklar için mi yazılmışlar/anlatılmışlar sizce? 
Kırmızı başlıklı kız ve kurt masalını daha yumuşak şekilde anlatabilmek için yaratıcılığınızı zorladığınız zamanlar oluyordur. Hansel ve Gratel’in cadıyı kazana atması peki? Ağustos böceğine yardım etmeyen karıncaya ne demeli? Masallar başlı başına bir derya deniz ve onların bu karmaşık yolculuğunda kaybolmadan önce çocuk kitaplarına dönelim!

Resimli çocuk kitapları için söylenen etkileyici bir söz vardır. "Resimli çocuk kitapları, çocukların gezdiği ilk sanat galerisidir." denir. Yani çocuğa basitleştirilmiş bir dünya sunmak yerine, ona gerçek sanatı kitaplarda sunmak olarak tanımlayabiliriz ve bu ilk karşılaşmalar çocuklar için çok önemlidir.

Eric Carle'ın “Aç Tırtıl” kitabı, bu sözü bire bir karşılayan en güzel örneklerden biridir. Aç tırtılın kelebeğe dönüşümünün görselliği insanı kendine hayran bırakan bir sanat eseri! Üstelik bebeklik döneminden başlayarak çocuklarla iletişime geçebilen bir kitap olması yanında, sayfa tasarımı sayesinde çocukların sadece görsel değil dokunma duyusu ile keşfine imkân veriyor. Bu kitapta aç tırtıl yedikçe, kitabın sayfalarında delikler açılıyor ve küçük parmaklar bu deliklere girip oyun oynamaya başlıyor.

Bir kitabın çocukla oyun oynaması öyle değerli ki onların gelişimi için… ‘Oyun ve öğrenme’ büyüklenerek ders vermek gibi değil de, gerçekten eğlenceli bir şekilde gerçekleştiğinde çocuklar için unutulmaz bir deneyim olacağına eminiz…  

Yeri gelmişken, en az Eric Carle kadar organik ve etkileyici şekilde “oyun ve öğrenme” kavramlarını buluşturan diğer isimlerden bahsetmek isteriz.

Fransız Hervé Tullet, 80’den fazla kitap yazmış, çizimleriyle pek çok çocuğun dünyasına unutulmaz deneyimler kazandırmış önemli çocuk kitabı yazarlarından/çizerlerinden biridir. En güzel kitaplarından biri olan “Bin bir Oyun”, verdiği komutlar sayesinde çocuklara oyunlar oynatıyor ve onlara bir tabletten daha eğlenceli oyunlar ve interaktif iletişim sunuyor. Kitabın detaylı incelemesini izlemek isterseniz Küçüklere Kitap YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.

Tüm bu eğlenceli kitapların yanı sıra, bir de olumsuz örnekler var tabi ki! Yaş biraz büyüdükçe yetişkinleri bir "öğretme" derdi sarıyor maalesef. Ders kitapları yetmezmiş gibi bu kitapların da "ders vermeye" devam ettiğini görebiliyoruz. Bu niyet güzel bir şekilde işlenmezse, çok kötü ve hiç de eğitici olmayan kitaplar ortaya çıkabiliyor. Neyse ki çocuklar "iyi bir müşteridir" ve kötü ürünü hemen anlarlar.   

Oyun gibi kitaplardan sessiz kitaplara geçelim. Diğer bir deyişle yazısız kitaplar. “Yazısız bir kitap olur mu?” demeyin. Resimleri ve hayal gücüne alan açan yapısıyla sessiz kitaplar da çocuklar için bambaşka deneyimler sunar!

Bu kitapların en güzel örnekleriyse geçtiğimiz yıllarda Türkçe'ye çevrilen Suzzy Lee’nin, “Dalga, Ayna ve Gölge üçlemesi” olabilir. 2008’de New York Times tarafından “En İyi Resimli Çocuk Kitabı” seçilen Dalga, küçük bir kızın plajdaki bir gününü anlatıyor. Yazarın Gölge isimli ikinci kitabında ise karanlık bir tavan arasında, bir ampul ile küçük bir kızın hayal gücüne ortak oluyoruz. Serinin son kitabı olan Ayna ise okurlarını serüvenin en başına götürerek eşsiz bir deneyim yaşatmaya devam ediyor.

Çocuk kitaplarının büyüleyici serüvenini yalnızca birkaç sayfa ile anlatmamız mümkün değil… Eğer siz de bu eşsiz dünyaya kendiniz veya çocuklarınız için ilgi duyuyorsanız, sevebileceğinizi düşündüğümüz bazı sosyal medya hesaplarını takip edebilirsiniz.

Kendisi de bir çocuk kitabı yazarı olan Özge Lokman Hekim, özellikle tematik kitap önerilerini takipçileriyle paylaşıyor.

Dünya’nın ve Türkiye'nin ilk ve tek Eskişehir Anadolu Lisesi Küçük Prens Kitap Müzesi'nin kurulması için katkıları büyük olan ve sayfasında dünyadan #resimlikitapgünlüğüm etiketiyle resimli kitaplar hakkında detaylı paylaşımlar yapan Yıldıray Lise’yi takip edebilirsiniz. 

Bir Dolap Kitap isimli bloglarıyla tanıdığımız, daha sonra da Açık Radyo’da yayınlanan programları ile çalışmalarına devam eden Banu Aksoy ve Yıldıray Karakiya’nın hesabını takip etmenizi öneririz.

Özellikle Türkçeye çevrilmiş nitelikli kitapları, yeni çıkanları ve temalarına göre hangi kitapları okuyabileceğimizi detaylı olarak anlatan bir diğer sayfa önerimiz ise Lokum Çocuk Kütüphanesi!

Bir öğretmen ve yazar olan Murat Moroğlu'nun, yine ebeveynlere kitap seçiminde yardımcı olacak bilgileri derlediği sayfası çok takip edilenlerden.  

Bir de çocuk kitaplarını ruhuyla okuyanlar ve yetişkin dünyasını besleyenler var! @Theboylikesbooks tam böyle bir sayfa! Oğlunun büyüme serüvenine eşlik eden çocuk kitaplarını yorumlayarak anlatan bir annenin serüvenini takip etmek için sayfasını ziyaret edebilirsiniz. 

Live in Sinpaş olarak içeriğimize verdiği katkı ve çocuk kitapları dünyası ile ilgili değerli bilgilerini bizimle paylaştığı için Beyhan Gültaşlar’a teşekkür ederiz.

Bonus olarak yaşsız kitaplardan bir örnek olarak biz de Beyhan Gültaşlar’ın Kış Gülünce kitabını önermek isteriz.

Kış Gülünce Kitap Açıklaması
Kış… Adı kısa ama kendisi uzun ve soğuk.
En yakın arkadaşı kar, o da her zaman gelmiyor.
Oysa kışın kalbi, bir tek karla ısınıyor.
Neşesi kaçan bir kışı nasıl yeniden güldürmeli?


Beyhan Gültaşlar
1976’da İstanbul’da doğdu. Mimar Sinan Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nden mezun oldu. Mimarlık ve erken çocuklukta öğrenme ve öğrenmenin görünür kılınması üzerine çalışmaya ve öğrenmeye devam ediyor.

Etiketler: çocukkitabı, kitap, resimlikitap