Mural Sanatı

Zaman sanatın, sanat zamanın ruhuna her zaman dokundu ve bundan sonra da dokunmaya devam edecekler. Bu da sanata dair algıların insanlar için değişmesi anlamına geliyor. Bir dönem vandalizmle, şiddetle ve anarşiyle anlamlandırılan grafiti sanatının bir diğer izdüşümü olan mural sanatı da aslında tam olarak bu örneğe uygun. Artık şehirlerin belediyeleri tarafından talep edilen bu sanatın örnekleri Türkiye’de birçok şehirde mevcut. Gelin birlikte mural sanatını ve ülkemizdeki örneklerini inceleyelim!

Değişen Algıların Görünümü: Mural Sanatı

Adı İngilizce “Duvar” kelimesinin karşılığı alan Mural sanatını grafiti dışında düşünmek pek mümkün değil.

Aynı kökenden gelen ve birçok noktada benzer amaç taşıyan bu iki sanatın önemli bir farkı var. Grafiti sanatında yazılama mümkün ancak muralda genel olarak görsellik ön plana çıkartılıyor. Bir diğer farksa grafiti sanatının genel olarak daha illegal bir çerçeveden geliyor olması. Mural ise genel olarak yasal izin alındıktan sonra yapılıyor.

Sanat zümresi tarih boyunca değişti ancak uzun bir süre sanatın yüksek zümrelere ait olduğu düşünüldü. İşte tam olarak böyle düşünmeyenlerin sanatı olarak ifade edilebilecek bu iki kardeş sanatın bugün geldiği noktada çok daha farklı bir algı içerisinde olduğunu belirtmek yanlış olmaz.

Mural sanatçıları bu durumu genel olarak sosyal medyaya bağlıyorlar. Bilhassa Türkiye’de uzun bir süre boyunca hem kamu kuruluşları hem de şehir sakinleri tarafından kabullenilmeyen bu sanatın şimdi bu kadar popüler olmasını, yurtdışında mural önünde fotoğraf çekinen insanların daha görünür olmasına bağlayan kişilerin sayısı hiç az değil.

Öte yandan son 10 yıl içerisinde Türkiye’de de hem kamu kuruluşlarının hem de sivil toplulukların mural sanatına olan ilgisinin arttı. İstanbul’da daha çok Kadıköy, Karaköy, Beyoğlu gibi semtlerde rastladığımız bu sanat örneklerine Ankara’da ise bilhassa Çankaya semtinde denk gelmemiz mümkün.

Türkiye’nin Mural Örnekleri

Bahsi geçtiği gibi Türkiye’de özellikle İstanbul ve Ankara’nın belirli semtlerinde rastladığımız murallar artık kamu iştirakiyle de yapılıyor.

Örneğin Ankara’da Meksika Büyükelçiliği ve Çankaya Belediyesi’nin işbirlikleriyle yapılan mural Meksikalı sanatçı Kathrina Rupit tarafından resmedilmiş ve Güvenlik Caddesi sakinlerinin keyiflerine keyif katmıştı.

Nitekim Rupit bu çalışmadan sonra verdiği röportajlarda şehir sakinlerinin kendilerine çok fazla yardımcı olduğunu, sanat bölümlerinde okuyan öğrencilerin de burada kısa bir staj imkanı bulabildiğini ifade etmişti. Ankara henüz diğer Dünya başkentleri kadar gelişmiş bir mural kataloğuna sahip değil ancak belediyelerin de desteğiyle birlikte bu konuda ciddi adımlar atıldığını ifade etmek mümkün.

İstanbul tarafındaysa işler çok daha gelişmiş durumda. Genç kesimin ve yeraltı anlayışın daha da yerleştiği alanlardan biri olan Kadıköy’de uzun süre boyunca Mural Festivali düzenlendi ve hem STK’lar hem de belediye bu konuda sanatçılara mümkün mertebe destek oldular.

Kadıköy’ün hemen hemen her sokağında rastlamak mümkün olan muralların en dikkat çekicilerinden birisi de sürdürülebilir anlayışın kanaat önderi haline gelen Greta Thunberg’in resmedildiği çalışmaydı.

Portekizli iki muralist tarafından yapılan bu çalışmada sanatçılar Thunberg’in mesajını desteklemek istediklerini ifade etmişlerdi. Mural’ın bir de genel olarak yazısız olduğu düşünüldüğünde mesaj verme kaygısının çok daha öne çıktığı ortada.

Örneğin “Canavar” kod adlı Türk sanatçı da artık çok daha yakından tanınıyor olmasına rağmen açık kimliğini paylaşmaktan imtina ediyor. Sanatçıya göre kendi adı soyadı dahi sanatıyla onu takip eden hayranları arasındaki dinamiklere dışarıdan bir müdahale ve bu nedenle açık kimlik kullanmak istemiyor!

Türkiye’de de iyiden iyiye yerleşen ve kurumsallaşan bu sanat türüne tepkili olanların sayısı da az değil. “Canavar” bu duruma kendilerinin resmettiği gibi başkalarının da bu resimleri kapatma konusunda bir özgürlüğü olabileceği çerçevesinden bakıyor. Ancak bahsi geçtiği gibi sosyal medyanın da etkisiyle gelecek dönemde bizi çok daha renkli duvarlar bekliyor olabilir!

Tags: mural, muralsanatı, duvar, tuval, duvarboyama, muralsanatçıları, sokaksanatı