Ambalaj Etiketleri Bize Ne Diyor?

Bir zamanlar gıda etiketlerini okumamız gerekmiyordu çünkü yiyeceklerin etiketi diye bir şey yoktu. Paketlerin altındaki tek şey sadece gerçek bir yiyecekti… Zaman geçtikçe gıda ve tüketim malları büyük büyük annelerimizin bildiğinden çok daha karmaşık bir hal aldı. İyi bir gıdaya ulaşmak eskisinden daha zor oldu.

Bununla beraber bilinçli bir tüketici olmak, gıdalarımızın ve kullandığımız diğer ambalajlı ürünlerin etiketlerini okuyarak içeriklerini tanımak hem sağlığımız için hem de dünyanın geleceği için çok önemli!

Çünkü pek çok ürünün etiketinde onun üretim sürecine ve kullanılan ürünlerin içeriğine dair gizli ipuçları bulunur. Fakat bir tüketici olarak size yabancı gelen bu terimleri okuyamamanız çok normal. Elbette gıda mühendisi veya kimya mühendisi kadar detaylı bir bilgiden bahsetmiyoruz ☺. Ama temelde birkaç teknik bilgiyle, sizi daha bilinçli ve sağlıklı bir tüketici yapacağımıza eminiz. Hazırsanız gıda ürünlerinin etiketlerini nasıl okuyacağınızı paylaşıyoruz!

1- Ambalajın ön yüzündeki iddialara inanmayın, direkt arka tarafındaki bilgileri okuyun.
Pazarlama stratejisi olarak gıda ambalajlarının önünde iddialı söylemler olabilir. Az yağlı, hafif, şekersiz, düşük kalorili… Bunlarla ilgili gerçek bilgileri, ambalajın arkasındaki küçücük bilgiler arasında bulabilirsiniz. Gerçek yağ oranı, kalori bilgisi, içerisinde kullanılan yağ çeşitleri… Örnek vermek gerekirse, şekersiz olarak satılan bir gıda ürünün içerisinde çok yüksek yağ ve karbonhidrat olduğunu görebilirsiniz. Bu sebeple hepsini detaylı olarak incelemeden emin olmamanız gerekir.

2- ‘Trans Yağ İçermez’ söylemi yeterli değil!
Bir ürünün trans yağ içermemesi önemlidir elbette ama en az trans yağ kadar tehlikeli başka şeyler de var. Hurma yağı da trans yağ kadar tehlikelidir ve tıpkı translar kadar arterleri tıkayan bir yağdır. Bunun yanında aspartam, yüksek früktoz mısır şurubu, MSG (Monosodyum Glutamat), Sunset Yellow (E110), Tartrazin (E102), Karmoisine (E122), Panceau (E124), Quinoline (E104), Allura Red (E129), Sodyum Benzaat (E211), Sodyum Sülfit (E250), Sodyum Nitrat/ Sodyum Nitrit, Bütilat Hidroksi Anizol (BHA) ve e Bütilat Hidroksi Toluen (BHT), Sülfür Dioksit, Potasyum Bromat gibi katkı maddeleri de sağlığınız için oldukça zararlıdır. 3- UHT, Zenginleştirilmiş, Azaltılmış, Pastorize, Glutensiz, Aspartamsız gibi ibareleri tanıyın!
UHT, İngilizce’de Ultra Hight Temperature demektir. Yani Ultra Yüksek Isı anlamına gelir ve süte kısa sürede yüksek ısı vererek içerisinde yer alan zararlı mikroorganizmaların yok edilmesini sağlar. UHT sütler kapağı açılmadan 4 ay oda sıcaklığında saklanabilir. Fakat kapağı açıldıktan sonra çok hızlıca tüketilmelidir.

“Azaltılmıştır” ibaresi; normal ürünlere göre daha az enerji, şeker, yağ veya kolesterol içeren ürünler için kullanılır.

“Zenginleştirilmiş” ibaresi; TC Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğünün “İyot Yetersizliği Hastalıklarının Önlenmesi ve Tuzun İyotlanması Programı” kapsamında, 1998 yılında hayata geçirilen “Sofra ve Gıda Sanayii Tuz Tebliği” doğrultusunda sofra tuzlarına iyot ilave edilerek zenginleştirilmiştir. Bunun yanı sıra C vitamini ilaveli meyve suları, B vitamini ilaveli kahvaltılık gevrekler, D vitamini ve protein takviyeli sütler örnek olarak gösterilebilir.

Glutensiz ibaresi; buğday, çavdar, arpa, yulaf gibi tahılların hiçbirini barındırmadığı anlamına gelir.

Aspartam içermez ibaresi; düşük kalorili yapay bir tatlandırıcı olan aspartamın kullanılmadığını belirtir. Bu tatlandırıcı düşük kalorili olsa da vücutta yakıldığında fenilalanin oluşturur. Bu da vücutta doğal olarak üretilmeyen bir aminoasittir. Fenilketonüri hastalarının aspartam kullanmaması gerekir.

4- İçindekiler listesinde ilk üç sıraya dikkat edin!
Gıda ürününün içerisinde en çok yer alan malzemeler, baştan sona gidecek şekilde yazılır. Yani ilk sıralarda yer alan ürünler, içerisinde en çok bulunan malzemelerdir ve bu sebeple çok da önemlidir! Bu ürünlerin gerçek gıda ürünleri olmasına özen gösterin.

5- Organik ürün satın alırken hangi logolara dikkat edilmelidir?
Türkiye’de 2 çeşit organik tarım sertifikası vardır. Birincisi müteşebbis, ikincisi de ürün sertifikasıdır. Organik Tarım Müteşebbis Sertifikası, yetkilendirilmiş kuruluş müteşebbis ile sözleşme imzaladıktan sonra yapılan ilk kontrole müteakip uygun görülmesi halinde yetkilendirilmiş kuruluş tarafından verilen sertifikadır. Verilen bu sertifika müteşebbisin ürettiği ürünün organik olduğunu belgelememekte olup müteşebbisin organik tarım faaliyeti yaptığını göstermektedir. Ürün sertifikası ise bütün kontrol yöntemlerinin uygulanması sonucu organik ürünün ve organik girdinin mevzuata uygun olduğunu gösteren belgedir.

Bu bilgiler doğrultusunda, bakanlık tarafından onaylı bir ürün satın aldığınızdan emin olmak için aşağıda yer alan logoların ürün ambalajında yer aldığından emin olmalısınız.

*5. Maddede yer alan bilgiler, Tarım ve Orman Bakanlığı web sitesinde yer alan ‘ORGANİK TARIM TÜKETİCİ BİLGİLERİ’ dosyasından alıntıdır.

Tags: gıda, etiket, etiketokuma